Lưu ý khi điều trị bệnh tuyến giáp bằng iod phóng xạ

Hiện nay, iod phóng xạ đang được sử dụng rộng rãi trong chẩn đoán và điều trị các bệnh lý về tuyến giáp. Tuy nhiên, nhiều bệnh nhân không hiểu thấu đáo về phương pháp này, dẫn đến không tuân thủ tốt các yêu cầu sau điều trị bằng iod phóng xạ, dẫn đến gây hại cho chính bệnh nhân và những người xung quanh.

Lưu ý khi điều trị bệnh tuyến giáp bằng iod phóng xạ 1

Vai trò của Iod đối với tuyến giáp

Iod là nguyên liệu cần thiết để cơ thể tổng hợp hormon tuyến giáp. Đối với người bình thường, mỗi ngày cần được cung cấp từ 150-300 μg iod. Tuyến giáp có khả năng tổng hợp và di chuyển các nguyên tử iod vào tế bào để sử dụng cho việc tổng hợp hormon. Do đó, ở những bệnh nhân bị cường giáp, iod sẽ tập trung nhanh và nhiều hơn tại tuyến giáp.

Iod phóng xạ là gì?

Từ iod bình thường có thể sử dụng các máy gia tốc để chế biến thành 2 loại iod có khả năng giải phóng các tia phóng xạ được sử dụng cho mục đích y khoa, bao gồm I-123 (vô hại với tế bào tuyến giáp, thường dùng để chẩn đoán) và I-131 (có khả năng phá hủy tế bào tuyến giáp, được sử dụng trong cả chẩn đoán và điều trị).

Có thể sử dụng iod phóng xạ an toàn đối với những bệnh nhân dị ứng với hải sản hoặc chất cản quang có chứa iod vì thực chất cơ thể phản ứng với hợp chất chứa iod chứ không phải iod.

Sử dụng iod phóng xạ trong chẩn đoán và điều trị bệnh tuyến giáp

Xạ hình tuyến giáp

Sau khi uống I-131 hoặc tiêm I-123, iod sẽ tập trung về tuyến giáp giúp hiện hình tuyến giáp, được phát hiện qua một đầu ghi. Ngoài ra, mức độ iod tập trung về tuyến giáp nhiều hay ít còn phản ánh tuyến giáp hoạt động mạnh hay yếu. Do I-123 có thời gian bán hủy ngắn hơn nên an toàn hơn và được ưu tiên dùng trong xạ hình tuyến giáp, có thể sử dụng được cho phụ nữ đang nuôi con nhỏ. Ngoài ra, I-123 còn có ưu điểm khác là không gây hại cho cơ thể và bệnh nhân không cần lưu ý gì đặc biệt sau khi làm xạ hình tuyến giáp.

Xạ hình tuyến giáp thường được chỉ định trong chẩn đoán các bệnh bướu nhân tuyến giáp, chẩn đoán mô giáp còn sót lại sau phẫu thuật điều trị ung thư tuyến giáp hoặc trước khi điều trị cường giáp...

Lưu ý khi điều trị bệnh tuyến giáp bằng iod phóng xạ 2

Điều trị bệnh tuyến giáp

I-131 được sử dụng để tiêu diệt bớt mô tuyến giáp đang hoạt động quá mạnh (hay còn gọi là cường giáp) hoặc làm giảm kích thước tuyến giáp quá to. Những bệnh nhân này cần tuân thủ một số yêu cầu về an toàn phóng xạ. Bệnh nhân có thể phải điều trị vài tháng thì phương pháp này mới đạt được hiệu quả.

Đối với điều trị ung thư tuyến giáp, I-131 liều cao được sử dụng để tiêu diệt các tế bào tuyến giáp còn sót lại sau mổ. Trong trường hợp này, bệnh nhân dùng liều cao nên sẽ phải cách ly trong khoảng 24 giờ tại bệnh viện để tránh ảnh hưởng đến những người khác, đặc biệt là trẻ em. Thông thường, người bệnh sẽ bị viêm tuyến nước bọt do nằm gần tuyến giáp, với các biểu hiện như đau, sưng... Để giảm thiểu các triệu chứng đó, bệnh nhân nên uống nhiều nước hoặc súc miệng bằng nước chanh.

Biện pháp phòng ngừa biến chứng khi điều trị bằng iod phóng xạ I-131

Vì I-131 có khả năng phóng xạ cho nên các bệnh nhân cần tránh tiếp xúc với người khác, đặc biệt là phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ. Lượng tia xạ phơi nhiễm sẽ giảm đáng kể nếu khoảng cách từ người bệnh đến người khác tăng lên.

Những bệnh nhân phải điều trị I-131 liều cao (trong điều trị Basedow, ung thư tuyến giáp...) cần phải ở trong phòng cách ly 3 - 7 ngày và chỉ có thể về nhà khi đã được bác sĩ đánh giá là an toàn.

Lưu ý khi điều trị bệnh tuyến giáp bằng iod phóng xạ 3

Bệnh nhân cần cách ly và tránh tiếp xúc với người khác sau khi điều trị phóng xạ I-131

Lưu ý đặc biệt khi điều trị bệnh tuyến giáp bằng iod phóng xạ

  • Đối với phụ nữ: Không được sử dụng iod phóng xạ, kể cả I-123 để chẩn đoán hay điều trị cho phụ nữ đang mang thai. Những phụ nữ muốn có con phải đợi ít nhất sau 6-12 tháng kể từ khi hoàn thành quá trình điều trị I-131, vì buồn trứng cũng có nguy cơ tiếp xúc với phóng xạ. Hiện nay, chưa có bằng chứng nào về việc iod phóng xạ có thể gây vô sinh cho phụ nữ, nhưng nó có thể gây mãn kinh sớm.
  • Đối với nam giới: Khi điều trị iod phóng xạ, nam giới có thể bị giảm số lượng tinh trùng và bị vô sinh tạm thời trong khoảng 2 năm.
  • Sau khi điều trị bằng iod phóng xạ, bệnh nhân cần:

Uống nhiều nước

Tránh tiếp xúc lâu với trẻ em và phụ nữ mang thai. Duy trì khoảng cách an toàn với người khác, ít nhất là 1m.

Không nên đi lại bằng phương tiện giao thông công cộng sau điều trị.

Hạn chế xuất hiện nơi công cộng.

Không nên đi lại trên các phương tiện giao thông lâu cùng với người khác.

Nấu ăn cho người khác.

Ngủ ở giường cách ly, cách giường khác > 2m.

Xem thêm:

>>> Chế độ dinh dưỡng cho người ung thư tuyến giáp

>>> Ung thư tuyến giáp có chữa được không

Dinh dưỡng miễn dịch Nutri Ancan banner

Bài viết liên quan

scroll_top